Ediṭha Aan

Krifa hi krifa-lo he idannak kan ngeih lo ah cun krifa ti awk kan tlak lo. Kan ilawmh cio cio tik ah, puai kan tuah cio cio tik ah, zei kan tuah nak poh ah, krifa kan sinak te hi a loh lo ding a si.

Kharisamat caan ah hin krifa zong krifa-lo zong ilawmh cio a si. Mirang atam nih cun inn ṭamh nak zong ah tangka tam an hman. Holly bur hnah khi Krismas hmelchunh ah hmang in, sazuk nuva lem, Santa Clause patar le a reindeer le hawrha raang tehna khi inn ṭamh nak le postcard tehna ah an hman hna. Mah cu secular Christmas von ti awk, Pathian a bia lo mi hna i kharisamat an lawmh ning a si.

Krifa mi i Kharisamat kan don ning cu mah cu a si awk a si lo. Kannih (krifami) cu kharisamat tuanbia kan ngei, a si taktak mi le a hmaan mi. Pathian nih a fapa a kan pek i nun lam a pem. Mah cu kan lawmh mi a si. Cu a fapa a kan pek nak le ngaknu mom i a hrin nak tuanbia cu Cathiang ah aa ṭial. Mah tuanbia i aa tel mi cu, Pathian bawhte le a nu, tu le tukhaal, vanmi le arfi, khacer le kalauk, mifim pa thum le cawrawlkuang. Mah vial. Santa Clause patar aa tel lo, Rudolf Reindeer aa tel lo, sazuk nuva an um lo, holly bur hnah a um lo, hawrha a um lo.

Cuca ah, krifami nih cun December thla a chuah i inn kan ṭamh tik ah si seh, Christmas card kan ikuat ah si seh, Baibal i a um mi Christmas hmelchunh lengmang kan hman awk a si. Pawngkam zulh ding a si lo. #

--------

Kharisamat a nuamh hoi lo ding sual ah, nangmah nuamh nak ikawl. December ah http://cacc.info ah kal law nangmah lawng zan tlai ah hla ngai, ca rel. “Puai Kawh Nak” zong khi rel.

--------

Mithar Theih Awk 17

01. Theih lomi kong le na tuah khawh ding ṭung lo mi kong ah buai duh hlah. Fial/Hal awk ikawl hna
02. Hmuh hmasa mi rian poh kha lunglawmte’n ṭuan izuam; na ṭuan mi poh kha lam hmuhsaktu an si te lai.
03. Ngakchia anmah lawng in umter hna hlah, anmah lawng khualak ah vahter hna hlah.
04. Na SS nambar, I-94, na chuah ni, inn phone nambar le na umnak address zah dih izuam.
05. Na ca herh paoh copy tuah dih hna; a herh nak paoh ah copy tu kha pe hna.
06. Zei Bill paoh a tuan leiah pek le kuat izuam; pek tlai man liam a um dih.
07. Zung na kal tikah siseh, rian sok kal tik zongah iput ding tlamtling in i chek hmasa; kirhnawh hau ti lo in.
08. Ngakchia phone tlaihter lo ah a ṭha; alaak long fial hna.
09. Mi computer an zoh lio ah an zoh mi screen khi va bihzoh ve hlah. A phung a si lo. An e-mail zong va rel hlah.
10. Mi minpum hngalh izuam. Upa zong hngalh izuam hna.
11. Bia an in hal ah an in hal mi te leh hna. Sibawi i nau a luak a lua maw a’n ti ah cun a luak le luak lo chim ko; a khuh kong tehna chim a hau lo. Nangmah duh mi chim hna hlah; anmah duh mi chim hna.
12. Bawmh na hal hna lai ah ahlankan in chim cia hna; caan hal cia hna. ‘Atu’ ti in bawmh hal hna hlah.
13. Na leen nak inn i ṭelifawn a rin ah tlai hlah. Mileeng nih ṭelifawn tlaih a si lo. Message chia ko hna seh.
14. Mi mawṭaw naa cit lai ah na ha ṭhate’n iṭawl. Na kaa namter lo izuam.
15. Learners’ permit loin mawtaw mong hlah. Learners’ permit he na mongh zong ah na pawngah laisen kum khat tal a ngei cang mi ṭhutter hna.
16. Na mawṭaw mongh mi in mi an ṭum hnek tik ah a gear kha ‘P’ ah chia ta; brake irinh hlah.
17. Paat tum lo izuam. Mi na sawm hna zong ah paat tum i auh lo in cell phone in chawn hna. Asilole na phanh ding caan kha chim cia hna law auh hau ti lo in iring cia hna seh.

---------

Mi-thiltikho si nakin mi-manngei si izuam.
Try not to become a man of success but rather to become a man of value.—Albert Einstein

---------

Mawṭaw Mongh Phung

Mawṭaw phung le lam phung hgalh lo i mawṭaw mongh cu ṭih a nun tuk ca ah Indiana chung mawṭaw mongh ning cauk Chin Community of Indiana nih an chuah lio. Indiana Drivers’ Manual Mirangca i a rel kho lo mi ca ah a si bik. A awng cang mi zong nih rel ding a si. A chuak zau ko lai.

--------

Rolung Baibal Caang Thim

Jeim 1:12; Tukforh a ing kho mi cu mithluachuak an si; a dih tik ah Pathian i a dawt mi a kamh hna mi nunnak luchin an hmuh lai.

-----------

MAWṬAW NA MONGH TIK AH
Henry Bahchit

US ram ah mawṭaw hi phanah bantuk in hman a si i Kawlram i a mawṭaw a mong bal cang mi ca hmanh ah hika lei mawṭaw kong hi hngalh deuh a hauh ca ah ralrin awk tlawm pal in hun ṭial ka duh.
Khuasik zing hawrha a khal lio ah na mawṭaw thlalang (power window) thlak lo ding.

A wiper hman lo ding. Hawrha na ziah hnu lawng ah mah pa hnih cu na hman hna lai.

Zingka na mawṭaw na start cangka in va mong colh hlah. Minit 4-5 hrawng hngak ta. Zingka ah cun mawṭaw seh a kih tuk rih ca ah start tik ah a thawng zong a thang khun. Tlawmpal hngah hnu ah a lum i a thawng a dim deuh. Mah tik ah cun mongh ding a si.

Mawṭaw na mongh lio ah a dash cung i meter na zoh pah hna lai. Heat meter khi "C" le "H" karlak a lai hrawng ah um ding a si i “H” lei a naih ah cun engine a lum tuk cang ca ah mong chap ti hlah; cylinder head gasket a rawk kho. Engine a daih tiang hngak law coolant asilole ti na rawn hnu lawng ah aa naih nak workshop asilole inn he aa naih cang ah cun inn ah na mongh lai. Coolant can i ti rawn zong ṭhal ah cun a poi lai lo na’n khuasik ah cun ti cu a khal dih lai. Coolant cu a khal lai lo.

Heat a kai nak hi radiator a pem ruang le water pump a rawh ruang ah an si bik. Motor (2000 Toyota Camry 4 cylinder) water pump thlen man cu $280, radiator thlen man cu $112 an si i, cylinder head gasket thlen man cu $584 a si (labor man lawng). Cuca ah water pump a rawh i $212.95 (part & labor) na dih ding mi kha heat a kai bu in na mongh chih ah cun $669.05 (part & labor) a hlei in na dih lai.

Dash cung ah brake light a langh sual ah cun ahmasa bik ah parking brake release na tuah maw tuah lo check hmasa. Release na tuah ko ah cun a brake shose/pad a dih cang caah maw, a brake pakhatkhat ṭhat lo ruang ah dek a si i, workshop/inn tiang cu ralringte’n na mongh khawh ko. Hika ram ah hin cun brake rawh ruang i accident ton hi a um lo ti awk tluk in an tlawm.

Highway cung i speed tampi in na mongh lio ah ruah lo pin a ke (abikin a hmai lei ke) a kuai sual ah cun a brake kha na laam colh lai lo; a ke a kuai nak lei ah khan aa let kho.

A dash cung ah ABS ti cafang a langh sual zong ah thin phan ding a si lo. Regular brake cu a ṭha ṭhiam ṭhiam ko. ABS cu (antilock brake system) ti nak a si. Hawrha lak ah motor rang nawnte’n kan mongh lio ah a brake kan tlaih ṭhup ah cun motor ke cu apali ning ten adir ko lai nan saupi a va tolh. Tolh hlah seh tiah ABS an ser cu a si. ABS a um mi motor cu hawrha lak i a brake na tlaih tikah a brake na lamh cangka in na ke kha an tlerh dih lai i a brake kha ahak thluahmah lai.

Cun a biapi bik mi pa khat cu oil change tuah a si. Oil change cu a meng thong thum (3000) a tlin faate tuah ding a si. Thla thum ah vui khat ti zong a si ve ko na’n a thla nak in a meng kha a biapi deuh. Meng 3000 a tlin dih hnu i meng 750 a vun luan chap rih ah cun engine oil power khi a um ti lo i na engine kha a rawk kho. Cun na engine oil a zuh sual ah cun meng 3000 a tlin hlan zong ah khan oil a dih lai i na engine a rawk kho ṭhiamṭhiam ko. Cuca ah na oil a zuh le zuh lo zong kha na check pah leng mang lai.

• Motor cu maintenance ṭha ten na tuah poh ah cun sau pi na hman ko lai.

• Meng 3000 atlin fa te oil change tuah ding,

• Meng 15000 atlin fa te tire rotate tuah ding (abik in four by four pawl),

• Meng 30000 a tlin fate cooling system service, transmission service, spark plug thlen ding, engine tune up tuah ding,

• Meng 80,000 a tlin ah timing belt/change thlen ding.

Ṭial dih ah cun a sau tuk lai caah adikthliar i theih a duh mi nih cun hi ka email ah hin hal khawh a si: zingpar@sbcglobal.net

Laimi le Ngapih Ṭheu

Ngapih hi meh thaw a si. USA belte ah cun ralrin deuh a hau. Rianṭuannak i an iken ah hin an rawlfun chiah nak lei cu naih ngam lo awk in a haw a nam i miphun dang hmai kan khap hna lo e tiah acheu nih an ti.

Inn i ngahpih kiau ah cun inchung le thilpuan vialte a haw a nam dih i a thian a har tuk cang. Ngapih haw a um nak inchung i luhpi mi thil cu ihruk tik ah a haw a nam. Mah i theih a si lo hmanh ah mi nih rak theihpiak a si. Cuca’h ngapih haw a nam nak inn ah cun thil ṭha he leen ngam ding a si lo. Siaremte i mi an kan leen ngam nakhnga, kan inchung hawrim thianter a hau. Ngapih lawng lo, meh dang hawrim zong zarh ni hrimhrim ah cun thianter dih ding a si. Meilul tehna vaan ding.

Mawṭaw Man Fawi

$1000-3500 man hrawng mawṭaw cawk awk Zing Tin Rem pa sin ah a um lai. Riantlaika ca ah lawmh awk ngaingai a si. Tuan in rak tuah seh law acawk zong kan rak cawk cio hnga. Cawk a duh mi le hngalh a duh mi nih amah hal ding a si. Mawṭaw rawk remh a thiam mi zong a si i nan mawṭaw a rawh sual zong ah amah fial khawh a si. Remhthar Veng ah a um. A inn phone: 882-9892.

LEEN HLAN AH CHAWNH CIA DING

Ceu Hlun

“Mileng cu rian an thlau” an ti tawn, kan nule nih. USA chinchin ah cun caan ngeih veve lo ah cun ileen khawh a si lo; ileen ngam ding zong a si lo. Caan sung tenh i leen a si ko bu ah, leen ding mi chungkhar an imanh le manh lo chekhlat hmasa lengmang a hau. ṭelifawn in chawnh hmasa lengmang ding a si, mah chung le mah chung hmanh.

Chawnh hmasa lo ah zei dah a um kho ti ah cun:
•An umlokar a si kho.
•Leen chuah an itimh i an chuah hnek lio a si kho.
•An ih lio zong a si kho.
•Chungkhar biaherh ichimh nak ca i caan hman an duh lio a si kho. An privacy upat piak ding a si.
•Nu-va an rak isik lio zong a si kho.
•Thlacamnak le pumhnak an tuah lio zong a si kho.
•Zu an rak din lio zong a si kho.
•Meṭing an tuah lio zong a si kho.
•Inlei chawnh an duh lio, chawnh ding i an cah cang hna hnu zong a si kho.
•Mi chungkhar rawl an kawh hna lio zong a si kho.
•An ipanh lo tuk lio, zau an duh lio zong a si kho.
•Inn rian biapi ṭuan awk an ngeih lio zong a si kho.
•An miduh he caan ṭha an hman lio zong a si kho.
•Mileng biapi, asiloah, na heem theng lo mi mileng, an ngeih lio zong a si kho.
•Leen nak i a rem lo caan, zei caan hmanh a si kho.

Chawnh hmasa lo pi i leen hi ngamhtlak bia ah ruah khawh a si, upat lo zong ah ruah khawh a si ve.

Cuca ah, leen ding mi hi, mah chung an si zong ah, mi deuh an si zong ah, leen lai ah, “Leen awk nan ṭha maw?” ti i hal cia ah a ṭha. Hal cu leen awk an ṭhat le ṭhat lo kong chim nak zuahpiak zong a si. Lakpalawh i va kal lo nak zong a si. Khoitelei ca poh ah a ṭha.

Chawnh hmasa lo ah cun, inka an kan hon lo zong ah an iralrin bia a si, asilo ah, leen awk an ṭha rih lo i a si tiah ruah ding a si. Ṭelifawn an tlaih lo ah cun leen awk an um/ṭha lo tiah ruah ding a si.

------------
 

Vui-ar Rawh Ning

A sa pawng 5 nem nakding ah suimilam 24 a rau, daihkuang chung i chiah ah. Vuiar ngan cu daihkuang ah ni 5 chiah ah a nem. Room temperature ah pho lo ding. Ti i ciah ah cun ziplock phun in fun ding a si, bacteria lut hlah seh, cun a sa nih ti dawp hlah seh tiah. A sa pawng khat lengmang nemter nak ah minit 30 a rau, ti i ciah ah. Suimilam cheu dan lengmang ah ti thlen ding. Microwave i nemter duh ah cun a fun nak hlih dih a hau. Cun ca aa ṭial ning in tuah ding a si. Microwave i nemter mi cu chuan colh a hau. Microwave tu cun rawh lo ding. A cokcawdil le a hngawng khi a chung ah an sanhchih ṭheu i rawh lai ah cun chuah ah a ṭha. Vui-ar pawng 8-12 lbs. rawh nak ah sml 2¾ - 3 a hau, a chung i changfun a um mi cu sml 3 - 3½ a rau. Preheated 325 °F oven ah rawh ding a si.

Inn Ṭamh A Cu Deng Cang

Mi tampi i kan Bawipa zei i an rel lo lio ah kannih a fale nih cun sunhlawih kan duh i a sunparnak langhter nak ah December a chuah sin in Laimi pohpoh nih inn ṭamh dih ding a si lai, apartment zong. Aho te dek inn ṭamh a fel bik lai. ICBC Nunphung le Zatlang nih aho inn ṭamh dah aa dawh bik ti an zoh lai i laksawng an ser te men lai.

Seminar

December 1 ni ah Socio-Cultural Seminar ICBC ah a um lai. Speakers: Pu Ceu Hlun, Pu Lian Cin, Pu Dr. Ngun Cung Lian, Pu Thlasui Tluangneh. Athaizing zarhpi khi Mino nih caan an hman lai i a nuam taktak lai. Pumh hrelh lo ding.
December 27: Youth Training ICBC ah a um lai. Speaker: Pu Dr. Cung Lian Hup. A ni peh a si lai.

 

No Heat Please!

Biakin chung ah heat chuah sawh hlah u. Kan khualum nak cu kanmah te nih kan ituak ko. Angki lum he rat cio a si i heat nan chuah ah cun nan kan hloh ko. Minung kan tam ah cun kan taklum nih inn a lumh ko i heat chuah a hau lo. A lum tuk ah cun khualeng chuah tik ah a kik ṭung i zawt a fawi. Room temperature cu 72 °F siter zungzal ding.

A Ṭha Bak

Pulpit cung ah pumhuktu lawng ṭhut i midang ṭhut lo, caan hmang tu dang vialte pulpit kam thawh fawi nak i ṭhut, mah caan hman lai poh ah va thawh cio, hi a ṭha bak. Pulpit cung i zaapi lei hoih i caan hmang tu ṭhut ṭhup ah khin minung le minung aa bia mi kan lo pah. USA biakin tampi ah mah khi an hlawt cang.

Pathian Rianṭuan

Rual Bik

"Mi Fapa hmanh nih rianṭuan piak mi si awk ah ka rat ṭung lo, midang rian ṭuan piaktu si awk le mi tampi tlanh ding ca i ka nunnak pek awk ah pei ka rat cu"  (Marka: 10,45)

Pathian rianṭuan ti tikah chim duh mi cu Pathian caah rianṭuan tinak a si ko. Pathian caah rianṭuan awk hi tampi a um nain a zaapi huap in a zei deuh hi dah Pathian rianṭuan cu a si hnga? Mi cheu nih Pastor, Missionary, Evangelist, Khrihfa upa, Nu bu upa, Mino upa, Sunday school upa long hi Pathian rianṭuantu ah kan ruah hna. Hi rian long hi Pathian rianṭuan asi kun ahcun midang hi tah Pathian rianṭuantu kan si lo tinak maw asi hnga? Asi ah tah, Ralkap, Palik, Sih-nii, Pawi-saa pawl hi misual kan ti kho hna hnga maw?

Saza Tlang Nawl caṭial ka rel mi ah, “Pathian rianṭuan timi cu zaapi caah riantuan le zaapi hnatlak in rianṭuan paoh khi asi” ati. Hi tin asi ahcun zaapi caah rian a ṭuantu ralkap nakcun zaapi hnatlak loin rian a tuantu Pastor hmanh khi an sual deuh kho men ti khawh asi hnga. Asi ahcun aho dah Pathian rian a ṭuantu taktak cu an si kun hnga?

Pumh fel ngai tung i cheuhra/cheukhat a chia bal lo um a si hoi. Hi hna hi cu LBC phunghram nih cun chungtel ah a pawm hna lo. Nain, thlachiat an ruat. Pumh setsai loin chiat/ṭhat ni le cheu hra/cheu khat pek a ṭhulh bal lomi um a si hoi. Hi hna pahnih lakah aho hidah Pathian lung a tong deuh hnga? Piangthar biachim in chimh ahcun, piangthar ngai ṭung i thin tawi tawi em em um a si hoi. Cun, piangthar tung lo in, midang cungah siaherhnak le dawtnak a ngeimi um asi hoi.

Kan Baibal relmi le Saza Tlang Nawl bia hi kan zoh ṭhan ahcun, midang caah thil ṭha kan tuah mi le zaapi hnatlak in thil kan tuahmi paoh hi kan ca i a thimi caah kan tuahmi asi ko hnga lo maw? Nain, Khrihfa chungtel si ahcun pumh a herh tluk in cheuhra-cheukhat chiah a herh ve. Cu ahcun dawtnak zong aa tel hnga i, Khrih zong nih a kan fialmi asi lai tiah ka zumh. Zeicatiah, Baibal pumpi aa tinh bik cu dawtnak le remhnak hi asi i, cucu Vawlei pumpi i itinh bik zong asi fawn. Tuahserhnak a tel lomi zumhnak cu zei an ti kha!! Cucaah Dawtnak le remhnak he thil kan tuah paoh hi Pathian rianṭuan cu asi ko hnga lo maw tiin. A zeipaoh kan tuah hi Pa sunparnak caah si hram ko seh.
 

Muvi ṭha

Amazing Grace DVD krifa chungkhar nih icawk u law zoh u. gospeldirect.com ah hlat u. Nan fale hi krifa lei thil ta nan zohter hna.

Carol Vah

Tukum hi Christmas Carol vah awk a ṭha ti hnga dekmaw. Kan vah ah cun Khuanglo veng, Exodus veng le Sikkamawr veng cu hna a chet taktak ding a si.

Lasi Cu!

Exodus Veng i an hmuh pah lengmang mi cu a hmu tu nih cun lasi kan hmuh tiah an ti ko rua na’n, lasi lei expert i an ruah ning ah, lasi si lo in khuachia a si men lai an ti. Aziah tiah lasi cu aa dawh hnga. A ke a bei hnga lo. Cun khuachia hi zan ṭim chawh an hmang. Cuca’h tlaih ngam ding a si tuk lai lo.

Lasi a si taktak ah cun aduum zong in duum i tlaih ah a ṭha hnga. Indy Laimi ca ah zei dah kan hal hnga ti kong belte ah Chin Community meṭing auh hmasa a hau hnga an ti, food stamp le kan ngei cang fawn i.

Sungkale nih cun, “Ka pu Thang ka tlaihter lai i laptop ka halter lai” a ti. Lasi hi laptop a ngei maw a ngei ve lo dek. A pu Hlun tu cu, “Nang lasi hei tlai law zei dah na hal hnga?” an ti ah, “A umnak ka hal ko hnga” a ti an ti. J
 

An Ti

#Leather jacket he aa pum mi krifa upa cu pumh dih in bar ah an lan hnek rua tiah kan ruah hna lai an ti.
#Tutan Krismas tal i laksawng an kan chuah cang lo ah cun Indy Lai pa pawl hi an telifawn kan tlai ti lai lo, khual tlangval sin tu ah thli bang kan hrang lai an ti.
#Tukum kharisamat cu kum-15 tang lawng laksawng thlen si cang seh law a ṭha hnga; a cawk hnahnok a si hlei ah laksawng thlen nih caan a laak tuk, micheu nih an laksawng hmanh an hlam ṭung lo an ti.

Capo

Pasator 3 an itong. Pakhat nih, “Kei ka biakin ah zu an tam tuk e! Zusi ka pek hna zong ah an ra ṭhan lengmang. Kal bak an duh lo” a ti. Pasator pakhat nih, “Tipil pe hna law an ra ti lai lo; kei zong tipil ka pek mi hi biakin an panh ti lo” a ti. Pasator dang nih, “Rian kawlpiak hna law a lo dih ko lai, IZBC zong ah rian kan kawlpiakkhawh hna cun biakin an fuk ti lo” a ti ve.

--------

ICBC Rolung hi thla khat oi khat chuah a si. Alak in phawt a si i inpa/hawile ca zong ah laak cemh khawh a si. Cun aho poh nih duhherh ṭial khawh a si. Ṭial mi cu indyrolung@yahoo.com ah kuat ding a si lai. --Ediṭha Ceu Hlun.