Ediṭha Aan

“Lang-aak a ning ṭi kaw sau nung” tiah kan pupa nih phung an thluk. Langaak cu a chaih le a kah a har taktak. Aziah tiah ral aa veng tuk. A fut lai ah si seh, sa a tlanh lio zong ah si seh, ral aa ring zungzal. Ral a hmuh hmasa lengmang ca ah, ral an serh hlan ah a zuang i a him. Mahti i aa ralrin i a him cu hi phungthluk i a chim duh mi a si.

Hika ah, “a ralchia kaw” ti a si lo; “a ning ṭi kaw” ti a si. Ralchiat le ningṭiit cu aa dang. Ralchiat cu zei ngamh lo khi a si. Ṭih awk a si lo mi zong ngamh lo le thinphan khi ralchiat a si. Ningṭiit cu ral a um ti i ruah ruang i thlalau le him nakding i iralrin khi a si.

Mah Lai phungthluk hi atu chan mi le USA i a um mi ca ko ah a biapit aa hngal chin lengmang. Mawṭaw kan mongh ah si seh, credit kong ah si seh, identity theft kong ah si seh, sathi sathau ei mi kong ah si seh, maivan tonghtham kong ah si seh, inn cawk tik ah si seh, legal thil ah si seh, Sehtan ral ram i krifami kan tlonleen nak ah si seh, ah ningṭi cia le ralring cia i um thluangthluan kan hau. Tlawmte daithlaan hmanh a ngamh lo ding kan si.

Ralchiat awk tu cu a si lo. Thiangthlarau nih nifa a kan umpi, a kan kilkawm. Kan thlarau ral cu tei cia a si cang, Kri ṭhawnnak in. Cuca ah ralṭha le ṭhawng ngai i a um ding kan si kong Baibal nih a kan chimh. Ralrin tu cu kan dai lai lo, “Krifa iralring u” ti hla kan sak tawn bang in.

---------

Baibal chung ah,
Zei pei, zei pei:

1. Saram holh thiam pa hnih?
2. Johan i a ei mi?
3. Nawlbia ngan bik?
4. A changtu tah?
5. Sual tin hram?
6. Biakam hlun donghnak cauk?
7. Sibawi ṭial mi Biakam Thar cauk uk hnih?
Ho pei, ho pei:
8. Bawi Zisuh fiancee?
9. Hlawhhlang nu ṭhi law tiah Pathian nih a ti i a ṭhi mi profet (Biakam Hlun)?
10. Minunnem bik?
11. A teem tuk na i Pathian zumh a ngol lo mi.
12. Zisuh a thawh hnu ah a tong hmasa bik tu?
13. Pathian he aa pai mi?
14. Ngapi i a dolh mi?
15. Thih lo i a lo mi minung pa hnih?
16. Profet ṭahthu?
17. Paul i ca a kuat mi pasator pa hnih?
18. Biakam Thar cauk a ṭial tu i aa tel mi Bawi Zisuh naule pa hnih?
19. Hebru cakuat a ṭial tu?
20. Adam pahnihnak?
(Hi ca hmunkhatka ah aphi a um)

---------

Baibal Rel Tik Ah

Phungchim lai i Baibal caang nan rel lai ah, ‘cu cauk cuka caang ka rel lai’ ti kha fiangte le duhsahte in chim ta u; nolh zong nolh hnihthum u. Cun tlawmpal in kan hngak ta u. Kau cia in nan tho i nan rel colh ah cun kan Baibal kan ichar manh lo. Kan ikau dih tiang kan hngak ta u. Chawnghlang rel rik zong, hla ithawh tik zong ah mahti cun.

---------

Rolung Baibal Caang Thim

Nan pupa nih an rak chiahmi ramri tung kha ṭhial hna hlah.—Phungthluk 22:28

---------

Potluck kan tuah tik ah

Potluck hi Mirang holh a si ko nain Laimi zong i kan tuah tawn mi Lai phung a si. Kan buh thaw, kan sa thaw rak iken i hawi he ihrawm a si ca ah hnianghrawm phun khat a si.

Krifami nih cun potluck hi fellowship ca ah hman a si. Krifa hmasa pawl hi an thilngeih an rak ihrawm. An rak bur cio i nang ta, kei ta ti lo in an rak hmangṭi ti a si. Mah krifa nunziamawi cu Bawipa sunpar nak ca le kan idawt nak ca ah kan tuah mi a si.

Biakin i rawlei tuah hi phih zong a hau te men lai. Potluck zong hi kan tuah kho ti men lai lo. Kan tuah rih ah cun aho poh nih mah le tawk te in eiawk rak thawh cio a hau. Mi nih an thawh ko lai, kannih mipaak cu thawh a hau lai lo ti in ruah ding a si lo. Mah le thawh khawh tawk a um cio ko. Inn i chuan manh lo zong ah, dawr ah rak cawk pah khawh a si. Mehhang dawr i Deli hrawng ah khin cawk awk a tampi ko. Fast food restaurant zong ah a um ko. Tampi man rak put a hau lo. Fang nga man te zong khi a za ko.

Mahti i kan rak thawh cio cu, ‘kei zong Bawipa dawtnak ka co ve i ka rak chuahpi ve’ ti langhter nak pakhat a si.

--------

Phusup Phesep

Biakin chung luh cang hnu ah cun biaruah le phusup phesep tuah ti lo ding a si. Pawngkam mi he zong ichawnh ti lo ding. Bawipa tu chawnh ding. Daite in lungthin sersiam ding a si. Pawng mi chawnh a hmang mi cu Sehtan rian bawmh.

Chenglawi zong tuai ti lo ah a ṭha. Pumh caan a tlin hlan tu ah hawihlan in rak chuah cia i set up rak tuah cang ding a si. Mipuum an ṭhut cang hnu ah cun hnadaite i thla an cam khawh nakhnga ṭing e ṭong e ti hi umter ti lo ding a si.

---------

Mithar ca’h:

-ICBC biakin ah tawhrolh baansau he aa pum hnek mi nutung le ngaknu cu rak sawm lo ding.
-Hmai i a chuak ding hrimhrim nih cun formal dress phun deuh ihruk ding, nu zong pa zong.
-A ri aa hngal tuk mi nan ihrolh ti lo i kan ilawm, nu pawl.

-----------

Aho Hrukaih Dah?

Biakin i kan hruk-aih kong ah, aho thilthuam dah a formal bik, aho hruk-aih dah a yince bik, aho te dah zohchunh awk a tlak bik ti zoh in, kum dongh ah Nunphung le Zatlang nih laksawng pek hei tuah seh law ahoho dek a la hnga.

-Nutung pawl ah, aho hruk-aih dah upat awk a tlak bik, aho dah a “Lainu” bik, aho dah nutling si a hlawh bik, aho dah a fale zohkhenh bik, aho dah a va thilthuam a zohkhenh bik ti tehna

-Patung ah aho dah a ṭuapṭap bik, aho dah fale zohkhenh a fel bik, ti tehna

-Ngaknu ah aho dah a ning a fim (polite) bik, aho hruk-aih dah miningfim hruk-aih a tling bik, aho dah nu iang (modesty) a ngei bik

-Ngakchia ah aho dah mi a upat bik, aho dah a ning a fim bik, aho dah a thilhruk a felfai bik ti
-Aho fa dah jean tawhrolh he pumh a hmang bik, aho dah khualak tlon nak thil he pumh a hmang, aho te fa dah a ning a hngal…

ti tehna hi ngiat dih nan si ko. Nan fale/nupile/vale biakin i thil felfai te he an rat ah si seh, tla ṭuapṭap i an rat ah si seh kan in zoh hna ning aa dang ko, Nunphung le Zatlang lei cun.

Lai thuam ti tik ah

Cakei cu zei ṭial i a ṭial hmanh ah cakei a si. Coat zong zei ṭial i a ṭial hmanh ah coat a si.

Lai thuam ah coat a um lo. Coat a si ah cun Lai thuam a si lo tinak a si, zei ṭial i a ṭial le zei thawi aa tenh hmanh ah. Cakei le vomkhuai peh bang, coat ṭial le lawngphen nak kan ihruk ah hin Lai thuam kaa hruk rua tiah ruah ding a si lo. Fashion ca i nalh mi fenh-erh taiphor tehna zong.

---------

Hrukpi tonh ah

Hrukpi itonh ah hin orhlei i a hlei mi le kehlei i a hlei mi aa can ding a si. Atu nu pawl nih orhlei (hrukpi hram lei) khi fong deuh lak in nan zuah tawn. Mah khi a hmaan lo. Aa dawh rua tiah ruah ding a si lo. Aa tawisau mi, aa chinfual mi, aa hmetngan mi hi mit he an irem theng lo. Zung (art) cu symmetry a si ah aa dawh.

-------
 

Nunphung le Zatlang: Chairman Rual Bik, Secretary Ca Lian, Ngunkeng Thawng Mang, Chungtel Bawi Kian, Phun Cung Nawl le Thla Cuai. Rolung ediṭha Ceu Hlun.

Biakin i chunhthah tuah

Lai phung ah cun chunhthah cu mahle inn te ah tuah a si; zatlang hmun ah tuah a si lo. Krifa cu kan chuah ah si seh, nupi kan ṭhit/va kan ngeih ah si seh, kan thih ah si seh, biakin kan panh ti a si; i, kan herh nak zawn belte cu a puai tuah khi a si lo. Pathian sin i ipekchanh khi a si—bawhte chanh, ṭhitumnak chanh, thlarau le takpum chanh.
Biakin i mah sunparnak kan tuah ah cun kan Bawipa sunpar kan chuh sual ko lai. Biakin cu Bawi Zisuh sunpar kan pek ding nak hmun a si. Bawi Zisuh chuah biakin i kan lawmh zong khi amah kan sunhlawih bia a si. Kanmah fale chuah tu biakin i kan lawmh ah cun Bawi Zisuh hmun kan chuh sual ko lai.

Sunpar nak cu Bawipa nih co dih seh ti hi krifa tampi i ruah mi le thla zong i cam mi a si tawn. To God Be The Glory ti hi krifami i kan hla a si.

Biahal le bialeh

• Hmaizarh caan hmang tu hi bulletin ah aa ṭial ko i, thanh a hau maw?
Lehnak: A hau. Ca cu a rel kho lo mi zong um a si, bulletin itlaih zong um a si. Aning hrimhrim ah, official announcement pohpoh cu secretary kaa in a chuah ding a si. Secretary kaa i a chuak mi khi biatak i laak awk cu an si. Caanthiah ning zong cu secretary nih thanh awk a si. A thanh awk biapi bik zong a si. Miphaanthar theihternak tehna hi cu tuah lo zong i a poi tuk lo mi an si.

• Pumhuktu hi atu le atu thawh a hau maw? Ziah bulletin ning in rak thawh cio a si ko lo?
Lehnak: Pumh chung caan hmanning hi pumhuktu kut ah a um. ‘Atu ah mah cu tuah ding, ahnu ah mah cu tuah ding’ ti vialte hi pumhuktu chimning in a si ding a si. Bulletin nakin pumhuktu nawl a ngei deuh. Pumhuktu nih cun bulletin i aa ṭial mi zong khi a nganh khawh, a chap khawh, a thlen khawh. Bulletin cu pumhuk bawm tu ding a si. Cuca’h zaapi i kan irinh ding cu pumhuktu chimmi tu khi a si. Bulletin zoh i rak thawh cio cun pumh a tawi deuh hnga. A rocaar deuh ve hnga. Pumh tawiter cu a fawite. Pathian sunter a biapi.

• Kan krifabu maivan a zei dah a ti?
Lehnak: Kan krifabu maivan hi mino tangka i tuah mi a si. Kum khat ah $120 hrawng a si rua. Atu hi a man kan pe kho lo i a thi. Asina’n thawngṭha kan ngei. ICBC cu CACC chungtel a si ca ah, CACC i pek mi webspace khi manlo in hman nak nawk kan ngei. A tlaitu khi ICBC zawn a ruat tu a si ko i webspage kan herh zat a kan pek ko lai tiah kan iruahchan. Kan domain (icbcweb.org) khi Dr. Ngun Cung Lian i a rak kan register piak mi a si i a rian a tam rih ca ah aa manh deuh tik kan hngak.

---------

Culture is the whole complex of distinctive spiritual, material, intellectual and emotional features that characterizes a society or a group. It includes creative expressions, community practices and material or built forms.—from Our Creative Diversity: The UN World Commission on Culture and Development Report

---------

Kan Phung An Si Maw?

1 Ruak-humh/ṭhutpi nak i capo saih le nihkheh tuah hi kan nunphung a si maw?
2. Rawl kawh ṭung i pek lo (nanmahte nih ilaak ko u law ti) hi kan nuphung a si maw?
3. Kawh lo puai zawh hi tah?

Zunput Ah

Pa nih,
• Zunput inka khaar lo in zun zun lo ding.
• Thli chuahtu (fan) phonh ding.
• Dir zun zun lai ah zunput ṭhutphah khi kau ding. Zun sor nih peh hlah seh.
• Zun zun dih in kut iṭawl hrimhrim ding.
• Kut hnawh nak caku/puante zunput ah chiah ding, a thiang mi le a ro mi.

---------

Indy Rolung rak ti tawn mi kha
ICBC Rolung tiah a min kan thlen.
A min ṭhing kan upat lo tinak si hin loin. ahlan kan sining kan si ti lo ca ah, ICBC Rolung ti aa khan deuh cang tiah ruat in atu Lai Kumthar ri hin cun ICBC Rolung iti cang seh kan tinak a si.

--------

Ṭhancho Nak Nunphung Thar
Ceu Hlun

Kan miphun kan ṭhancho chin lengmang nakding ah cun, caansau a hmun ding mi thil ṭha le thil tlo kan izalh a hau. Kan nunphung chung zong ah hmailei pi tiang a duai lo ding mi ziaza thar le tuahsernak thar kan iserh a hau. Cu lak i pakhat cu mi dawtnak lawmh hngalh zong hi a si.

Laimi hi mi dawtnak a hngal lo cu kan si lai lo. Asinain kan hmurka i a langh ning cuai tik ah, Mirang tluk in lawmhnak bia chim kan hmang deuh rua lo ti ruahnak a um. Mah zong hi cawn chin lengmang kan hau.

Atu Indianapolis hrawng Laimi kan izoh tik ah lawmhnak langhter kan chamhbau nak a tam rih lai dah. Langhternak ah von la ning law, mawṭaw mongh chimh hi rian har ngaingai, caan heu ngaingai a si hlei ah nunnak ca tiang hmanh ṭih a nung mi a si. A cawng mi ca tu ah cun chanchung nguh ding, paw icawm khawh nak, thiam santlai tuk a si. I, mawṭaw mongh thiamter cu fah ruat lo i thil biapi taktak tuahpiak a si.

Mawṭaw mongh hi suimilam pa khat lengmang cawn in, oi ruk ah chimh dih a si i, suimilam 40 mongh ah thiam taktak a si e an ti. Driving school i cawn ah cun suimilam pa khat ah $50-70 liam a si i thiam tiang ah hin $300-400 a dih. Kan thiam tiang aho i an kan chimh poh ah $400 hrawng kan bat hna tluk a si. Mah cu atangka i ipek taktak a um lem lo. Ibawmh ah ruah a si ko.

Si hmanh seh law, lawmhnak tal cu hmurka lawng si lo, tuahsernak zong in langhter awk a si ve cang.
Cuhlan tawn ah, Pu Mang Chawn nih hin mi tamlakte mawṭaw mongh a chimh cang hna i, aho te tal nih, angki zuun khat te iput i ‘Kaa lawm’ an ti zong ka hngal bal lo. Lumeh voi tam kan fial mi hna zong hi, a duh mi an si ah achel i beer 6-pack te iput zong, krismas caan i laksawng te pek zong tuah bal ve awk kan si na’n, an dawtnak kan ba ngaingai ko rua ka ti.

Mifim nih cun mi caan le mi thiamnak hi alak i hmuh ding in an iruahchan lo. Caan zong man a ngei, thiamnak zong man a ngei tiah an ruah. Mahti i ruah le mi i thil ṭha rak ti piak mi sunh thiam cu ṭhancho nak lam a hruai tu pakhat a si.

----------

Baibal hal a phi

1. rul le khacer (gen 3:3, nam 22:28) 2. khaubawk le khuaihluti 3. Mt 22:37, 38; 4. Mt. 22:39; 5. tangka duh (1 Tim 6:10); 6. Malakhi; 7. Luka le Lamkaltu; 8. krifa (Ef. 5:25, Bia 19:7-8); 9. Hosea; 10. Moses; 11. Job; 12. Mary Magdalene; 13. Zakop; 14. Jonah; 15. Enoch le Elijah; 16. Jeremiah; 17. Timote le Titus; 18. James le Jude; 14. An hngal lo; 15. Bawi Zisuh (1Kor 15:45-49)

An Ti

&Kanhnulei zarh kha ṭhutdan inaih tuk hna kaw an khukkok an tam rua. Ngal tawi pawl belte chuahthiam man kan ngei e an ti. Ṭhutdan cih i ṭhut zong kan thiam, ala i ṭhut zong kan thiam, Paul bantuk nawn kan si an ti.

&Church choir nih kan iteet tuk i hnulei pawl cu kan mit hmanh kan ṭhep kho lo e an ti ve.

&Nubu pawl hi pumhchuah lakphak dangh zong an hngal pah lo i an lawmbawm an khawlh tik ah tam a chuak te men lai lo an ti. Mi-mawithai le mi-tluanhtlamh a hngal lo mi nu cu thinphang pah an si ko; zaathar nih laan sual a fawite an ti.

Capo

#A zurit a thian hlan ah aa pum i hnulei nawn ah a ṭhu i a ngu pah. Hlauh duh ah pasator nih, “Vancung khua kai a duh mi poh dir u” a ti hna. An dir dih. Anih a dir lo, a thei lo i. Tlawmpal ah, “Hell tlak a duh mi poh dir u” a ti ve. ‘Dir u’ ti vial lawng a theih i a dir. Khua a zoh cu dir cio hna hlah kaw, awh tiah, “Pasatorpa, nangmah le keimah lawng pei a dir mi kan si ko hi” a ti.
#Khuate lothlo pa herhpang zalh ah khuapi a tlawng. Dawr ah rawl a ei hnek i rawlkho cung ah thla a cam. A cam dih in a pawng in pakhatpa nih, khuate mi nehsawh pah in, “Nan khua lei ah rawl ei lai poh ah aho poh thla an cam dih tih?” a ti. Acu mineek cu tiah, lothlopa nih cun, “Si hlah, vok cu cam lo in an ei ko” a ti an ti.