|
ṬAN CIO A HAU LAI
Zarh tam nawn chung aa dinh hnu ah Indy Rolung a chuak ṭhan. Kanhnulei
hrawng aa dinh nak cu, committee hlun le thar ithlen kar a si ruang
le, ediṭha thar aho dah a si lai ti ruah a si ruang ah a si. Bawi Kri
le Krifabu rian cu aho kan rian cio a si ca ah atu zong hi bu chung mi
dihlak bochan in chuah peh hi a si. Cuhlan tawn ah mi tlawmte lawng
nih cabia thawh a si ṭheu. Saduhthah a tlin lo nak a tampi lai. Atu
caan thar belte ah cun caṭial zong ibawm cio in kan dihlak ca i
siaherh kan ngeih mi cio thwh si seh law kan ilawmh nakding ngaingai a
si ko hnga.
Krifabu chung i cazual kan chuah nak a ruang pa
khat cu, biakin chung chim awk thanh awk a ṭha deuh lo mi bia herh
chim nak ca zong ah a si. Cuca ah bia herh a ngei mi nih hi cazual tu
hin thanh ding a si. Zei poh biakin chung i thanh lengmang lo in ca in
ithanh le ruahnak icheuh khawh nakding ca zong ah a si. Aho poh nih
mah ta zoh in rak zoh cio u ti kan duh.
ICBC cu thawng i thanh khawh nak mail group zong
kan ngei rih lo. Indy Rolung bantuk hi kan dihlak ca ah media ah kan
irinh rih ding a si ko. Aho poh zalong in itel cio ding a si.
----------
NAUCHUAH THLACAM le RAWL DANGH
"Fale hi Pathian sinin kan hmuhmi ro an si" ti cu theih dih a si. Ro
sung an si ti kan theih buin kan ihnawh fawn lo. Lawmhnak hi cu a khul
a nuar awk asi lo. Kan Lairam le Mizoram ram kan zoh tikah hi zawn ah
hin Khrihfa Bu kip kan ihmanning aa khat cio dih. Phung hlei a ngei
kan um lo.
Nausem a chuah zarhkhat hnu a siloah, zarh hnih hnu, hringtu nu zong
lengah a chuah khawh lehcang kain nau thlacam piaknak ngeih a si tawn.
Asullam cu Pathian sin i pekchanhnak tuah hlanah zawtfah tthalo tawng
sual lai kaw ti duh ah a rannak in tuah asi. Nau chuah thlacam tuah
piak ni ah hin nau chuah lawmhnak rawl dangh tuah hrimhrim ding ti hi
phung ah a um theng lo. Nain kan kemh khawh ah cun a ttha tthiam ve ko.
Kan ram zongah a pahnih in tuah tti a um theng lo. Mitam u nih cun nau
thlacam dih hnu, thla hnih/khat hnu zongah an tuah tawn. Chim duh mi
cu nauchuah thlacamnak le nauchuah rawl dangh hi ni khat thengmang ah
nan tuah tti lai ti hi mi zei Khrihfa Bu hmanh nih an ngeih theng lai
lo.
Nihin kan khua (Indianapolis) belte ahcun nauchuah thlacam le nauchuah
rawldangh hi ni khat thengmang ah tuah tti kan hmang. Cu tikah, zei
nih dah a zulh ti ahcun nauchuah thlacam nakin rawl dangh ding lei tu
ah kan buaipi deuh cang. Tirawl hna kan idamh karah kap khatlei in
hnianghrawn dang hna a rak um, cu tikah nau thlacam cu duh zong duhlo
zongah a thla hna a luan cang. Cu karlak ah nausem hna a zaw kho ti
kha kan philh diam.
INDY ROLUNG LE NGUN HLEI SUNG (MATE) BIARUAHNAK
#Indy Rolung: Mate tiin kan auh ko lai mu. Mate, tutan Washington DC
ah People to People World Leadership itonnak i na va kalnak kong he
pehtlai in biaruah kan duh i caan na ka pe kho lai maw?
Mate: Biaruah ding i nan ka sawm caah kaa lawm tuk, caan zong ka pek
khawh ko lai.
#Indy Rolung: DC na kalnak kong kan hal hlanah, atu
tang zeizat na kai lio dah a si cu? Cun, kum zeizat dah na si na ka
chim kho hnga maw?
Mate: Taang sirih (7th grade) ka kai lio. Ka kum cu kum hleithum (13)
ka si. Na ka hal lo nain, vun peh ka duh mi cu atutan DC ka kalnak hi
nikum tang ruk (6th grate) ka kai lio i kan kal hnga ding kha atu ah
an kan kal ter mi a si.
#Indy Rolung: Na kal lio ah kalpitu na ngei maw? Ni
zeizat dah na va rauh?
Mate: Kal pitu ka ngei lo. Airport tiang cu ka cungkhar dihlak,
Sungkalay le Iang Iang nih an ka thlah. Kum 15 tang ka si caah ka pa
nih Check gate/Boarding a ka luh pi i, vanlawng a zuang tiang a ka
umpi. Washington D.C ah cun zarh khat ka va rau
#Indy Rolung: Na umkalnak Air ticket hi nan
sianginn nih maw an in liampiak, nanmah tein dah nan iliam?
Mate: Kanmah tein zeipoh iliam dih a si.
#Indy Rolung: Kei hawihna cu President Award ti
lawng hi kan theih tawn mi asi i, President Award le PtPWLS hi zeitluk
in dah aa thlau na ka chim kho hnga maw?
Mate: President award cu sianginn nih cathiam deuh an pek mi hna a si,
tang 5,8,12 lawng ah a um mi a si i kan peh zulh khawh lo ah cun High
School caah khin a thathnem theng lo. People To People World
Leadership hi cu vawlei cung ramkip i students pawl itonnak a si.
Assignment an kan pek mi poh kha fel te'n kan tuah poh le kan group
activities ah kan izuam le kan itel poh ah cun High School credit caah
thathnemnak a ngei.
#Indy Rolung: Atu na kal hi nan Sianginn ai-awh in
maw asi loah, Indianapolis ai-awh in dah na kal?
Mate: Kan sianginn min in ka kal ko. Sianginn dang in pahnih an i tel
ve i Indianapolis ai-awh ah kan va cang ve ko.
#Indy Rolung: Atu cu kan hal hnawhchan mi kan hal
cang lai mu, PtPWLS itawnnak i a rami ram zeizat dah nan si? Cun nan
dihlak zeizat set dah nan si na ka chim kho lai maw?
Mate: Group in an then i, kan dihlak kan ihmu dih kho hna lo caah
fiang tein kan chim kho lai lo. Ka theih tawk ahcun China, India,
Souht Africa le Europe lei te hna an si. Siangngakchia dihlak hi 600
hrawng cu kan si ko lai.
#Indy Rolung: Atu cu DC na cam chung i nan meeting
le na hmuh na tawn mi hna a hram in a dongh tiang, a tawi khawh chung
in ra kan chim tuah.
Mate: Hi program ah hin meeting nak in theihtlei mi
hmunhma zoh caan a tam deuh. Kan tin hnu ah meeting cu caan tlawmpal
kan ngei tawn, assignment kan tuah, leaders pawl nih i ngeih a herh mi
qualities practice kan tuah fawn. Theitlei deuh an kan zohpi mi hna
kan chim lai mu, White House, Capitol, Jamestown, Supreme Court, II
World War Memorial, Abraham Lincon a thihnak hmun, Arlington Cemetery,
etc.......hna ah kan kal.
#Indy Rolung: Kan i lawm tuk, Pathian nih
fimthiamnak le ngamdamnak in pe chin ko seh.
Mate: Kei zong a tu bantuk in ka khualtlawn nak kong he pehtlaih in
caan tampi pek in biaruahnak na ka ngeih caah Indy Rolung ṭuanvo ngei
tu upa nan dihlak cung ah lunglawmh nak tam pi ka ngei.
AN COVO CIO
US rampi cozah sin rammi i kan pek awk ngunkhuai cu
pek cio a si cang. Felte i a pe mi cung ah cozah aa lawm. Cu bang in,
vancung kan pa sin i kan pek hnga pek ding zong philh lo ding a si.
Pathian cu nahchuah a ngei.
KAN SIAN LO BU IN
Kan Pastor Tluang Thang i a pa Pu Ngun Hrang cu hi
vawleicung i kum 100 ringlo caan a hman hnu ah April 8 ni ah hi
vawleicung in a kan kaltak cang. A kaltak mi a fale le ngaihchiat aa
hrawm mi kan dihlak ihnemh kan izuam.
|
LAST MINUTE
Za Sang
Vuleicung ram vialte lak ah ram thancho tiah ruahmi , Norway, Denmark,
new Zealand, Malaysia, US and Canada zongah laimi tampi khua kan hung
sa ve tikah zeiruang ah dah ram thancho an si i zeiruangah dah Laimi
hi kan thancho kho lo ti cu fiang tein thlalang bantuk in "last Munite"
nih a kan hmuh sak. Miphun dang ram thancho hna cu "Last Minute" hi an
tlik tak lio ah laimi cu "Last Minute" hi kan hngak. Last minute kan
hngah ruangah kan Khribu ah siseh, community ah siseh, kan mah minung
or kan family tiang ah a thancho ding tluk in kan thancho kho lo. Hawi
bantuk in thancho ve ding sinak a kan dawntu cu “last Minute” kan
hngak peng rih caah asi.
Laimi tampi cu Last minute kan hngah ruangah meeting kan tlai. Kan ram
asi lo mi ah khua kan sa ve tikah caan hi a sunglawi tuk ti cu kan
theih cio. Last minute na hngah ruangah na hawi pakhat a caan a
respect ngai mi cu a caan vialte zeihmanlo (meaningless) ah na caan
ter dih. Cheu khat cu “last minute” lai hna ah meeting kai rak ilet
diam in hawi nih thi deng in rak hngah tbk hna laimi lak ah a um rih.
Meeting kai khawh lo ahcun kai khawh lonak kha tha tein thawng thanh a
herh. Cun, "Last Minute" kan hngah i kan va phan tikah cun a tlai cang
tawn. Caan vialte cu dawi khawh an si ti lo. Cu ti caan kan respect lo
ruang ah meeting cu tlai lengmang asi theu i "Agenda" tha tein
ceihmainak caan a um ti tawn lo i "si pah ko seh" "caan a um ti lo"
tiah thil cu a sirpalang in kan kal ter lengmang asi. Cu tikah
thanchonak cu chim lo a tha ko ding hmanh tha tein ceih lo ahcun hna
hnawhnak le buainak ah an cang dih tawn. Cucaah Meeting kai tikah last
minute hngah lo in Last minute tu hi tlik tak i zuam ve hna usih! Tuan
deuh tu in phak khawh izuam usihlaw a caan hman tein meeting aa thawk
khawh ahcun thil biapi kan ceihnak ah caan kan ngei lai i kan itimh mi
ah tluang tein kan kal kho lai. Kan duh ning tein khua khannak caan le
i ceihmainak caan kan ngei khawh lai i kan lungthlitum bantuk in thil
vialte an kal kho dih lai. Cucaah khua khan lairelnak ah hin caan pek
khawh hi a biapi i tha tein iceihhmai hnu i khiahmi thil vialte hna cu
thanchonak an si. Cun, cu thil vialte a caan khawhnak ding ahcun last
minute hi kan zaam tak a herh mi asi ko.
Last Minute kan hngah ruang ah puai kan tuahmi pawl a dawh bal lo.
Nupi thit buai, CND, Christmas tbk puai pakhat khat kan hman tikah
"last minute" kan hngah lengmang theu caah hin zoh dawh lo, buaibai
buin le hman hmawh ngai in thil kan tuahmi a tam. A caan tampi kan
ngei lio ah thil tuah kan zuam lo. "Ka tuah te lai a caan tampi a um
rih"" tiah kan rian cu kan i chiah hna i a caan a phak lai ah hman
hmawh ngai in kan tuah theu. Hmanhmawh ngai in thil tuahmi thil cu
zeitik hmanh ah (perfect) a tling mi asi bal lo. Cucaah laimi nih puai
pakhat khat kan tuah tikah a caan ah kan tlai lengmang mi cu um rih
sehlaw kan puai ah a tling mi, a nuam mi puai asi bal lo. Thil zei maw
tete ah chanbaunak kan ngei peng. Hi vialte hna hi tha tein vun ruat
than ahcun caan respect loin "last Minute" kan hngah peng caah asi ko.
Last minute kan hngah ruangah a thancho ding kan si tluk in kan
thancho kho lo. Laimi kan lungput ah hnangam phun in zei thil paoh ah
kan um i tuah hnga dingmi thil a caan ah tuah loin kan tlawlh mi a tam
tuk. Siangngakchia nih a zoh awk a ca cu a caan hman tein a zoh lo
ahcun exam lai ah zeitindah a zoh dih cawk ti lai? Cucaah last minute
a hngah chung cu mark tha zeitik hmanh ah a hmu bal lai lo. Kan
riantuannak ah siseh, sibuaisi kan tuahnak ah siseh, cozah sin maw,
thil pakhat khat ah appointment lak ding kan ngei ah siseh, bazar kai
maw, ek inn kal tiang hi a caan te ah tuah lo in last minute kan hngah
peng ko ahcun laimi zeitik hmanh ah kan thancho kho lai lo. Cucaah zei
thil kan tuah paoh ah hin last minute hi tlik tak i zuam ve hna usih!
Cucaah laimi lung fim a cu cang. Vuleicung ram thancho hna hi minute
pakhat te hmanh hi sunglawi tein hman an i zuam. Lai ram cu a si a fak
kan ti lio ah kum khat chung ah suimilam zeizat dah rian kan tuan hnga
tiah tuak ahcun riantuan loin kan um caan hi a tam deuh lai. Kan caan
hi a hman zia kan thiam lo caah a thanchomi laimi kan si kho lo.
Cucaah kan umnak community, Khrifabu le kan tlawn leng ning hi vun
ruat than usihlaw last minute kan hngak chung cu zeitik hmanh ah kan
thancho kho lai lo. Cucaah zei thil paoh ah a thacho dingmi sinak
lungput kan ngei asi ahcun last minute hngak ti loin last minute tu
tlik tak i zuam ve hna usih!
-----------
Na hawikom cu athlite’n si law mi hmai ah cun thangṭhat.—Solon
----------
Rolung Baibal Caang Thim:
Johan 10:28-30 “Annih cu zungzal nunnak kha ka pek
hna i an thi bal lai lo; cun ahohmanh nih annih cu an ka chut kho fawn
lai lo. 29Anmah kha a ka petu ka Pa cu zeizong vialte nakin a ngan
deuh i ka Pa zohkhenhnak chungin ahohmanh nih an ka chut kho hna lai
lo. 30Ka Pa le keimah cu pakhat kan si.”
Kawlram Khuapi um minung an karh
UNDP tuakning, kawlram khuapi um milu hi 1975 ah
ram pumpi i 24% in 2004 ah cun 30.1% ah, cun, 2015 ah cun 37.4% ah an
kai te lai tiah an ruah damh. Wolrd Bank tuak ning zongah Kawlram kum
tin khuapi um milu an karhning hi 2.7% a si tiah a ti. Atu lio Yangoon
milu hi nuai 6 hrawng, Mandalay hi nuai 1.2 fai an si lai tiah an ruah
damh. Wold Bank tuakning ah 2005 Kawlram milu i 26% hi khuapi um an si,
ti a si.
English – Chin/Myanmar
(Laiholh)
Dictionary
1st Edition 2007
Sayaci Bawi Hu chuahmi: English – Chin/Myanmar
Dictionary 1st Edition 2007 cu May thla thawk 2007 ah a chuak lai.
Cahmai 1699 a si i biahmaitthi 10 he fonh in cahmai 1709 a si.
Ramchung ah K. 12,500 in zuar ding a si. Ramleng Laimi sin ah dollar
40 in zuar an timh.
AN TI
#Khua lum hram aa thawk i biakin zong a linh deuh
cang lai ca ah atu te hin kan hruaitule nih khua kan khaanpiak hna seh
law kan ilawm ko hnga an ti.
#Biakin ah thilzuar a um deuh ti lo i kan pical chin lengmang in kan
thei an ti.
CAPO Mi pakhat cu a lennak poh ah thil a philh lengmang i a hnu ahcun thil
ka philh tinak hngalo tiin, mi thil tu a lak piak lengmang hna i a hnu
ahcun thil a tlau mi poh amah an puh an ti.
|
