BAANBUL TE

Ediṭha

Mipa te a baan a bul. Mah nate cun Zapan paih (judo) thiam a duh. Zapan tarpa sin ah a cawng.
Thla thum a cawn tiang ah a sazapa nih cun phun khat lawng a chimh. A thiam ngaite ko na’n a sazapa nih cun adang a chim hlei ti lo. Mah phun khat te lengmang cu thiam chin lak in a tuahter. Pate cu a lung a si lo. Adang na ka chim cang lai lo si maw tiah a sazapa cu a hal. A sazapa nih cun, “Adang a hau lo. Mah ka’n chimh cia mi kha na thiam ah cun a za ko” a ti.

Pate nih cun a tuah kel cu lungsaute’n a tuah lengmang. Thla tam nawn a rauh ah paih bual a um i a sazapa nih cun a chuahter ve. Ruahlopi in taai hnih cu fawiten a tai. Pathumnak cu aa harh nawn. Asina’n a paih mi pa a thin a tawi tuk i pelhhreuh aa lamh lio ah a laak zau i a vuak hoi. Fainel a kai.

Fainel i a paih mi cu pa nganpi a si. A thiam tuk fawn. A tai bal lai lo tiah an ti dih. An hon ipai. Pakhatpa nih cun a khiah dih hnek. Paihtlangtlapa a thin a phang i a ṭhen hna. Asina’n, tlai hna hlah u law tiah pate sazapa cu a rak au i paih cu an peh. Pa nganpi nih cun fawite’n ka tai rua lai tiah namchan kaw, ikhamh a philh i, mah lio te ah cun pate nih cun a paihthiam mi te cun a laak ciammam i a tengh ko. Bual a co.

A sazapa he cun an ilawm tuk. Inn an ṭin pah ah a sazapa cu a hal. “Saza, paih phun khat lawng in zeitin dah bual ka co khawh?” tiah a hal. A sazapa nih cun a chimh: “Thil pa hnih ruang ah a si. Pakhatnak ah, mah na thiam mi paih phun khat te kha paih vialte lak i a har bik a si. Pahnihnak ah, mah paih ikhamh ning cu kehlei baan tlaih a si i nang cu kehlei baan na ngeih lo ca ah an in tlai kho lo” a ti. A baan bul cu a ṭhawn nak ah a cang.

Kan vanchiat hi kan vanṭhat ah an cang kho ve.

------------

My Pretty Rose Tree
by William Blake

A flower was offered to me:
Such a flower as May never bore.
But I said "I've a Pretty Rose-tree",
And I passed the sweet flower o'er.

Then I went to my Pretty Rose-tree:
To tend her by day and by night.
But my Rose turn'd away with jealousy:
And her thorns were my only delight.

Pangpar dawhte an ka pek,
May pangpar i tluk lo mi:
‘Raws kung dawhte ka ngei sawk’,
Tiah par thlum cu ka kaltak.

Ka raws kung te cu panh in,
Zing le zan ka khinhhramh tawn.
Sehlaw, par dang nahchuah in,
Hnulei ka chanh ciammam kaw,
A hling te lawng ka cantawk.

---------

Dawtnak langhter lo cu dawt lo a si.
"They do not love that do not show their love."
~ John Heywood

--------

Thawng ṭha!

Biakin sak nak tangka a herh mi hnarcheu deng kan ngei cang. Chuah belte a chuak dih rih lo; nan kuang chung ah a um rih.

-------------

Amazing Grace!

Cungcinnu (Pi Dely Lynn) nau aa tthen hnu ah thiphai nih a laak i thindomh le thinphang in kan um ta nain, Pathian dawtnak le thiltikhawhnak a dongh lo ca ah damte in a chuak kho cang i, veel dong lo Pathian cung ah kan ilawm hringhran.

------------

Fale Ca Zong Ah A Si

Indy Rolung hi upa ca lawng i chuah mi a si lo; ngakchia ca zong ruah chih in chuah a si. Website address tehna aa ttial mi zong hi ngakchia ca deuh ah an si. Lai Ca rel cawn nak le thiam nak zong si seh ti kan duh. Kum 6 in acunglei pohpoh cu laakpiak i relpi ding an si.

------------

Canada Goose

Sycamores le Bradford Lake hrawng i compei varang phun a um mi hi Canada Goose an si (goose i a plural form cu geese). A scientific name cu Branta Canadensis.

Mah varang pawl hi North America pumpaluk nawn ah an um; USA hmun kaupi le Canada le Alaska tiang (Greenland tiang deng) ah. Mah varang hi nu-va an si ah cun an thihhlan an ikop, vaca nu-va bang. Pakhat a thih belte ah adang a kop ti a si. Ti kam ram le thinghram no le zimno an ei bik. Fongvoi tehna zong ei awk an hmuh ah cun an ei ve. Khuapi chung zong ah tidil kam kip ah an um i, an karh tuk i, khua cheukhat ah cun rawl pe ti hna hlah u law tiah an ti hna. An ti zong an laakpiak hna. Bu an ser ah ram le thinghnah le an hmul in an ser. Tikam hmun him poh ah an ser ko. Vanlawng bual le golf bual zong ah an ibut ko. Ikaih nak tili a um tik le hawrha a zuut dih tik in an ti an tit. Pum 5-7 hrawng (pum 12 tiang zong) an tit tawn. An ti hi a tit a har ngaingai i pum khat tit ah ni khat ringlo lengmang an rau. Mah chung cu a kawng nih a kilven. An bu naih sual ah cun a kawng a ra chuak i a thla aa phorh i a fiik lengmang.

A ti hi thla khat ah a keuh. Zodong lei naih belte ah ṭhal chung a tawi tuk i an keuh zokzok. An keuh lai ah a fa nih cun a hmur in a ti heng cu kuai lak in an cuk. A ti chung i an chuah khawh nakding ah ni hnih tiang hmanh a rau. An keuh cun an nu le an pa nih an bu in an chuahpi hna i an ke in an vahpi hna. An keuhka in tiliau an thiam cia. An nu le an pa nih ti cu an liaupi hna. Goose fa tete cu (gostlings ti an si i) ti chung pe 30-40 tiang daiving an thu kho. Rawl an ram taktak. Aziah tiah peemzuan a cut hlan ah zuan khawh nak tha le thla an ngeih cang a hau. Api cu a fale an keuh in thla nga ah a hmul a tlong (akawng cu nu a leen dih in a tlong colh). Mah chung cu an zuang kho lo. An hmul thar le thla thar a corh cu an fale an tlah he aa tong. An fale cu thla kua an ti ah duhtawk in an zuang kho i an nu le an pa sin ram ṭha deuh ah an peemzuang kho. An nu le an pa i voi khat an zuanpi hna nak khi an icinchiah i akum nolh ah cun lam an hngalh cang. An zuan tik ah orhlei kehlei in an izul i V an ser.

Thinghnah ṭilh tik (Fall) hrawng khin toilei ah an peemzuang, Mexico tiang hmanh. Pau a chuah in chaklei lei ah an kai ṭhan.
Ref: http://www.kidzone.ws/animals/

--------

J Thlaithar an chuah lai e nan rak ti lo hle, zeitin he an chuah cang kun lo i? Pathian pek hmasa lo in dahra minung tu an pek hmasa hna?

---------

Biahalnak

Pu Rolung, hal ka’n duh mi pakhat cu, biakin chung pumh lio i cekcek khai khi a ṭha ko na ti maw zei tin? Kei ka hmuh ning ah, biakin chung hna i cekcek kan khai hi cu zoh dawh lo ngai in ka hmuh. A si khawh ah cun pumh lio ah cun kan chiah rih ah a tha hnga lo maw ka ti. Ka bia hal mi, na ka leh lai ka zumh.--Pa Ṭhum

Rolung: Pumh lio i cekcek an khai hi kan thaw thiang seh law kan pawngkam mi hna hnawh hna hlah usi an ti nak a si ṭheu—kam buar dawn. Thil sual lem cu a si lo nain a langh ah cun zoh a dawh lo ngaite taktak. Cun Pathian biak ibiatak lo zong a lo pah. Pathian thangṭhatnak hla sak nak zong a dawn pah. Ṭhutdan tang i an benh taak chinchap ah cun bawi inn chung i hnap neh taak bantuk a si ko.

Khuangcawi Ruang Ah

Nikat cu tlangval pa pakhat pumh nak in a ra tin i….
Ka kawi: “Nahin cu pumh nak ah ka hmuh lo ee!” tiah a hel. A kawi pa nih: “Ni zang Chuai kan Cawi nak ah a kuah deuh” ti in a leh. A nau pa nih: “Ka u-pa, Khaui cu a rit maw?” tiah a hel. A u-pa nih: “Ka nau, Khai cawi ti mi cu Zu ding, Sa ei le laam pei ka ti ko cu” a ti. “Khuang Cawi” ruang ah pumh lo in (ICBC) mino ka um tawn maw? --Aa Pu
 

Tuarhpinak

#Pi Far Can i a thihtak mi a fapa Sui Awi Lian si seh, Pu Al Tlir i a thihtak mi a fanu Stella si seh, Vl. Cung Lian Thang i a thihtak mi a chungkhat vialte si hna seh, ICBC Nunphung le Zatlang nih an ngaihchiat kan tuarhpi hna.

Kan Lo Deng

Civui kal zarh kha cu keimah um hlah ning law bialo a si hnga khah. Hla a remh tu nan um ti lo i keimah nih singkal in ka ṭhuat. Rhoda le Ram Tin nih duet tal sa hna hlah. Keimah tu pangsen ah kaa paih. Kum dongh laksawng pek tik ah philh te hlah u (a ngai tu lungsau man ti bia).—Pa Hlun J

Mah zarh kha mipuum kan um rua lai lo kan ti bu ah tipil ing cia lawngte minung 48 bak kan ipuum. Pu Lian Cin phungchim zong, Beaulah-nu solo zong an ṭha, voidang tawn bang in. Hla hruai zong an men lo.

Caanngei Rian
4
Ceu Hlun

Chenglawitum pawl rian

Pumh a nuamh lo ah cun, chenglawi tum le hla laak a ṭhat lo ruang ah a si kho. Chenglawi nih hla a ṭamh. Tum lo nak i a poi deuh chel bel a um ve. Zeitin tiah:

(1) Chenglawi a than tuk ah cun melody zong noise ah a cang kho. Hnachet a si. Chenglawi cu kan hlasak a ṭhuan tu ding a si; a chilh tu ding a si lo. Minung aw a langh deuh lengmang ding a si. Chenglawi aa ṭhuanh tormar ah hla a tlo tiah kan ti tawn ko nain minung aw chilh tiang i a than ah cun an tum chan aa ngaan cang. Minung aw chilh tiang in chenglawi thanter ding a si lo. Drum hrimhrim cu, biakin chung tum phun zong a si tuk lo i, tum hmanh ah dimte’n tum ding a si.

(2) Tempo (a nuarh-ran) a hmaan lo ah a nuam lo. Mah hi a poi bik. ICBC hi alaklawh in kan um pah. Keyboard a tum tu nih daite i ipumhnak (solemn service) chenglawi tum in, nuar niahmah in, a tum i mibu nih tlo cukmak in kan sak ṭung. Kan kaltak deng tawn. Achel ah mibu nih kan namchan. Achel ah amah nih a kan nuarhpi. Mah zawn ah hin hlahruai nih a kan khongh a hau.

Kan zoh bik ding cu hlahruai kut a si. Rang deuh i a kut a vaih ah rang deuh in tum/sak ve ding, nuar deuh i a vaih ah nuar deuh in tum/sak ve ding a si. Mah duh pasazel in um ding a si lo. Chenglawi a tum mi zong nih hlahruai kut an zoh lengmang ding a si. Khuang (paran le tingtang) le keyboard hi hla a kan hruaitu an si lo; hla ṭhuan tu an si.

Chenglawi tum tu i hla an nuarhter tuk sual nak pakhat cu double stroke an hman ah a si. Dung chiang dung chiang i khawn ding ah dungdung chiangchiang in an khawn i, beat khat ah milisecond zeimawzat lengmang an laak chap tik ah hla a nuar dih. Anmah tu cu busy ngai hna kaw fast tempo i a tum mi ah an irel sual kho. Mah cu mi a deuh.

Chenglawi i a kan deuh khawh nak pakhat rih cu, hla laak a cut tiang i an iserh manh rih lo ah khin a si. Mah bantuk ah cun itimh ti lo ding zong a si.

Tingtang tum a thiam khun mi i tingtang an tum ah hin ngaih a nuam. Ram Tin rhythm tum hawihna hi kei cu a gaih ka cim lo. Acheu tu cu tingtang tum cu an thiam na’n hla an thiam lo i zei hla ithawh tal ah ot chom le chimh chom lengmang an hau. Mah bantuk nak cun tingtang zong hla zong a thiam pah mi tlaihter ah a ṭha deuh. A tum thiam lo mi hla a si ah cun chenglawi tum lo zong in sak ding a si ko. §

---------

Rolung Baibal Caang Thim

“Fing le tlang hmanh khi an cim hnga i an rawk ko hnga, sihmanhsehlaw kei i ka’n dawtnak cu zeitik hmanh ah a dong lai lo. ‘Daihnak kan pek lai’ ti i bia kaa kammi cu, azungzal in ka zulh lai,” tiah nangmah a’n dawtu Bawipa nih a ti. ~ Isiah 54:10

-----------------

Thawng

#Hniang thla (August) 19 & 20 ni ah khin Indianapolis ah Chin Students’ Conference of North America a um lai. USA le Canada i siangin a kai lio mi hna itonnak le bia icaih nak a si lai.
#Tho thla (September) 1-4 ah khin Dallas ah Chin Youth Organization zaanglek nak a um lai. Nikum i Indianapolis i rak tuah mi bantuk kha a si. Atutan ah hin pumpalulh chuih, bengh le tuk izuam a si lai. Mah hlei ah hin bia le hla izuam nak zong a um lai i, zaibia zaihla le cabia iring ding in thawng an thanh.
#Kan webmaster Salai Ngun Cung Lian cu Salai Thla Hei he atu hi Europe an tlawng, CNF kongkau ah. Damte le tluangte i an ra kir khawh nakhnga thla campiak ding.
#Halkha Dawrthar um Pu Rual Hup cu Vantlangnu he an ium hnek i, an ium lai te ah pelek nih an tlaih i thongin leng lei pelek zung ah a nupi he lehthahnak cu Rev. Ngun Thawng Mang nih thlacamnak in a va tuah an ti. Thongin i leh ithah kan theih hmasa pawl a si lai. An tlaih nak a ruang cu, a fapa nih thing a zuar i tlaih awk ṭha lo in a zaw i a pa tu an tlaih cu a si, kan theihning ah.
#Rili Sen aa ṭhen ṭhan hnek. Atu tan tu cu Pathian nih Moses kut i ṭhen ti lo in Plate Tectonic hmang in a ṭhen cang lai. Settelite hmanthlak i a langh ning ah, Arabian leipitlap le African leipitlap an iṭhen ziahmah i vawlei an hnuh mi nih Rili Sen tawlei a cheu cuahmah. Zarh thum chung hmanh ah pe 26 in an iṭhen i, a kak mi in lungsahang certual 2000 tlum a hon khawhchuah i leiheng (crust) thar aa ser hnek ti a si.
 

Lungton Bia

Battle Creek civui a kal mi lak ah ICBC mino umtu le hoiher aa dawh ngaingai i an pasator cu pangpar an tonh ko an ti. Hihnu zong, Lai mino itonnak pohpoh ah umtu hoiher le biachim kamkau aa dawh bik, duh a nung bik, aa daw bik lengmang si kan izuam lai. Khual lawng ah si lo in, kan Indy khua zong ah, ṭhutpi nak inn i umtuning, puai tuah nak hmun i lawmh thiam ning, pumhnak hmun i hruk-aih ning, rianṭuan nak i felfai ning, mileng sin i thlum-al ning, vialte thiam kan izuam lai. Mah nih cun kan krifabu a nuamhter lai i kan Bawipa cu zihmui kan thuh ko lai.

Siaremlo

Atu kan chan ah hin, caan heu lo nak thil tampi kan hmang cang ko nain, aa hnawnam tuk mi le umthiamlo i a cawl mi ka hmu lem hna lo. Kan ngeih mi computer, laptop, cell phone, le thil dang vialte hi kan caan a heu lo ter tu ding an si ko ah, aziah dah thil biapi ca ah caan kan ngeih hlei kun lo? Kan sia a rem deuhter tu ding an si ko ah, aziah kan sia a rem hlei lo?

Mah thil vialte kan ngeih tik i kan chap mi cu ran (speed) le thil hnachet (noise) ceo hi an si. Kan kal nak ah rang deuh in kan phaan ko, asina’n khoika ah kan kal ti kan hngal lo. Kan va phanh tik ah le thaw chuah awk hmanh kan ngei ti lo.

Ca ka rel bal mi ah, pakhatpa nih arti apum in a dolh. Cawl zong a cawl ngam ti lo; a kuai sual lai ti a phaang. Ṭhut zong a ṭhu ngam hoi lo; a keuh sual lai ti a phaang. Mah bantuk cun atuchan minung zong tampi kan um, ifianglo le lung iṭhumṭhial in. Thim awk kan hngal lo. Khuazei panh awk kan hngal lo. Mahti i hna a kan hnawh tu, kan inn cia chung i um thiam lo le hngelh kho lo i a kan tuah tu thil hi kan inchung lila ah an um.
Adrian Rogers, Ten Secrets For A Successful Family, Crossway Books, 1996, p. 71.

Miss Universe 2006

Tuzan (July 23 Zarhpi zan) ah hin 2006 kum Vantoi Ngaknu thim a si lai. Zan suimilam 5-9 ah a si lai i NBC ah a ra lai. A kong: http://missuniverse.com/index2.html ah a um, an hmanthlak le an zukcawl he. Krifabu he aa pehtlai lo tuk nain zoh a duh mi nih nan hngal sual lai lo tiah.

An Ti

Lainu…
Tidim nu le voksa ei
Falam nu le tlangval helh
Halkha nu le Kawl holh holh
Thantlang nu le biasawng tlorh
Mindat nu le hmaikhuh phun
Matu nu le va nawl ngaih

US nu le thli lak voih
Canada nu le phone chung helh
Laitlang nu le parcel bawh
Rangoon nu le dollar bawh
Malaysia nu le zudin…..an ti
 

Capo

• Pakhatpa a kedan khattelei he lawng aa chok cuahmah. A hawipa nih a hmuh i, “Na kedan khattelei na thlau tih?” a hei ti. Vei nih cun, “A si lo, khattelei kaa hmuh bia a si” a ti.
• Dawr inchung vong luh nak pang ah, “Warning! Beware of dog” ti aa taar. Atang ah uico hmete a bok. Ui ngam tuk le ui nunnem tuk a si. Dawr i a lut mi nu nih, “Mah ui hi maw iralring u nan ti mi cu a si, seh zong a hraan ṭung lo?” a ti hna. Dawr ngei tu nih cun, “Mi nih an lamh lengmang i ka taar mi a si eh?” a ti.
• An pa: “Kannu, aziah dah bia ka’n hal ah hin biahalnak in na ka leh lengmang?”
An nu: “Mahti cun maw ka um?”

Rolung ah

Atutan Indy Rolung ah hin mi pa thum nih “An Ti” ti zawn le cakuat nan rak thawh ca ah kan ilawm.

Midang zong nih nan carel mi siseh, nan thiltheih mi si seh, nan khuaruah mi siseh, rak thawh cio u. Bianuam zong rak ṭial u. Indy Rolung nan hmuhning, soi nan duh nak, telh awk nan duh mi, tehna zong rak chim u. Pumpak thawngthanh awk a ngei mi zong nih rak chim u. Anthor miṭhenh awk a ngei mi zong nih chim khawh a si fawh!

Thla khat voi khat chuah a si i thla cheu zarh hrawng hi kan itinh tawn nain kan tlolh pah tawn i a si. Zeitin dah a chuah lai ti in hal ding a si ko. Bia nan thawh mi cu indyrolung@yahoo.com ah kuat ding a si. Catlap zong in Sycamores inn lai bik ah chiah khawh, asilole, Nunphung le Zatlang upate sin zong ah chanh khawh a si. Indy Rolung tha a pe tu nan dihlak cung ah kan ilawm.