Rolung Hmurka

Kumthar a chuak mi nih hin zeidah a kan phorh hnga ti i, kan hngah len zongah kanmah tuahserhnak aa tel lo ah cun kanmah ning kan si thiamthiam ko lai.

Indy Rolung zong a thar a chuak i zei dah a kan phorh lai ti i hngah sawhsawh ah cun amah um in a um sawhsawh ko lai.

Indy Rolung hi kan krifabu le kan pawngkam ca i santlai si ding ah ruah a si.Cuca ah krifabu ca i san a tlai ding mi le kan khuasak nak ca i san a tlai ding mi le Bawipa sunparnak a langhter kho mi bia le ca tampi um seh ti kan duh. Mah cu kan dihlak rian a si. Thazaang kan rak chuah cio ah cun cu kan saduhthah cu a tling lai. Khua ṭha nan ruah mi tete, bia ṭha nan theih mi tete nan rak thawh cio ah cun mah nih cun Indy Rolung cu iang a ngeihter lai.

Kan fanaule hi Laica le Lai Holh thiam hna seh ti cu duh cio dih a si. Nu le pa nih bawmh an hau. Mahle inn cio ah ran ṭan a hau. Zeitin tiah, fale hi mahle inn cio ah Laica relpi lengmang ding a si. Indy Rolung a si ah, ca dang an si ah, nu le pa nih fale he hmunkhat te i relṭi ah si seh, ‘Rolung kha ka relpiak tuah’ ti in maw, ‘Rolung kha rel law aa ṭial mi ka chim tuah ti in maw, fanaule hi fial tawn hna usi law an cathiam a rang deuh suaumau lai tiah kan zumh ngaingai. Tukum kan tinh rian lak ah mah cu pa khat si seh tiah saduh kan that.

KAN IANG
Bingbir Vaal

Minung pakhat le pakhat kan i lawhlo hi a phung a rak si. A si nain zaraan kan i lawh nak zawn te te zong a rak um ve tawn. Cu lak ah, kan khrihfabu pumpak cio sining ka hei ruah chel ah, a tlangpi in, kan rak i lawh hna nak zawn pakhat ka hmuh. Cu kan rak i lawhbik nak zawn cu velhle kan rak thiam cio hna lo mi hi a si. Phundang in chim ah cun i ti ter (pretend) kan rak thiam hna lo.

Thinlung chung ah a tlok in a tlok ko na in a leng zoh nak ah cun a dai hirhiar a lo mi voksa hang phun cu kan rak si rua lo. Kan lung a thiang. Kan duh mi cu kan duh kan ti i, kan duhlo mi cu kan duhlo kan ti. Anak cu anak kan ti i, arang cu arang kan ti. Ngakchia kan lawh caan zong a um ve. Kan i lawmh ah kan ni, kan ngaih a chiat ah kan mitthli a tla. Kan thin a hun ah kan hmai a chia rup i kan ning a zah ah le kan hmai sen tur. Lung riah kan ngei lo. A palh ah na palh kan ti ngam i, kan palh ah ka palh tiah kan ti ngam ṭhiam ṭhiam. Khat le khat kan i mawhchiat caan zong ah kan i ngaithiam ṭhan. Cu cu kan khrihfabu i kan i ngeih mi kan iang a si rua ka ti.

Iang ti a sullam cu dawhnak, asiloah duhnunnak khi a si bik rua. Cu cafang iang cu daithlang ngai in vun ṭial usi law, cafang ‘a’ te khi vun hrelh sual ah cun ‘ing’ ti mi biafang ah aa chuah ko ve. ‘Ing’ sullam cu “thinhunnak (anger)” ti zong a si. Kan i dawhnak kan iang hi ralrinlo, i thlahthlam sual ah cun thinhunnak ing puannak ah a cang kho tawn.

Indiana ka phanh hnu hin meeting tuah ka ṭih ṭheu. Zeicah tiah khrihfa kan sinak kan iang kha meeting chung ah a tlau tawn i kan ingpuannak tu a chuah tawn caah a si. Minung cu kan ruahnak aa khat cio lo i, lungthiang te in kan duh mi poh kan hun chim tik ah, a theitu cheukhat caah cun biafaak, a in awk a har ngai mi ah a rak cang kho tawn. Cu tik ah khat le khat i hmaichiatnak zong a chuak kho tawn. Meeting tuah cu thil ṭha khuakhan ding caah a si. Thil ṭha ceihkhan nak ah thilchia chuah ter cu a ho hmanh nih kan duhlo mi a si. A sungh tuk hen cu. Kan hmet lio ah ka pa nih thing ceh a ka fial tawn. A si na in thingceh zia ka thiamlo caah (thingtum cu amah le a lam te in ceh a rak hau, zaangkhawn in ceh khawh a silo) hreitlung ha a kiah chel, hreitlung a beuh chel, ka ke kaa tuk chel a si tawn i kapa nih cun: “Thilṭha pakhat na tuah nak ah a dang thilṭha na hrawh lengmang” tiah a rak ka sik tawn. Cu bang in kan i dawhnak kan iang hi khuazeika hmun le caan hmanh ah tlau hlah seh law; meeting caan zong ah kan iang te hi ing ah a can sual lo nakhnga a hman zia thiam hna usi.
 

Sunday School pawl biaruahnak

Pa pawl...Khrismas maw a nuam deuh, Kumthar?
Nu pawl...Khrismas.
Pa pawl...Zeidah nan inuamnak bik?
Nu pawl...Khrismas cu kumpi kum khat chung kan hngah mi, kannih Khrihfa cu chimh lo Khrifa a si lo hmanh nih an ingaih tuk mi pei a si ve cu!
Pa pawl...Zeidah nan inuam nak bik kan in ti hna?
Nu pawl...Kan chimh dih hlan ah nan rak kan hal ṭhan cu tah...Khrismas thil thar hna kan icawk. Kan Saza le Sazamah te nih lam an kan chimh i, kan nulepa kan lam piak hna. Request te hna an kan tuah ṭhan lengmang kha nan philh cang maw? Kha tluk nuam kha!
Pa pawl...Kan nih cu Kumthar pei a nuam deuh kan ti cu!
Nu pawl...Kha a sile chim ve hnik uh ca?
Pa pawl...Kumthar kan phan cu kan kum khua zong a upa deuh hlei ah kan catang zong a kai deuh cu tah!
Nu pawl...Kumthar nan inuamhnak kong kan in hal hna, nan kan sawi ve..Ooo!
Pa pawl...Kumthar kan inuamhnak maw...nanmah he nuam tein kan lam timi te kha hen taaaa.....
A ruang in...Maw! 2005 Khrismas le Kumthar te kha mu... kan in ngai tuk eee...,

A HMUN ZUNGZAL MI

Kum le caan cu aa thleng lengmang. Kum 2005 cu tlaih duh zongah tlaih khawh a si ti lo. 2006 ah aa thleng cang. Vawlei pi a cimh chel, a kuai chel, a cheu chel a si. Thli chinchin cu achel ah a dai, a thin hun caan ah inn le lo vialte a hrawh hna. Tiva a si ah, Rili pi a si ah cu ti ṭhiamṭhiam. Lungpi ti ah le a kuai kho yhiamyhiam. Minung nih phung kan ser kan ti i, kan hrawh chel kan remh chel a si. Pathian ser mi a si ah, minung ser mi a si ah vawlei ah hin a hmun mi pakhat te lawng a um. Cu a hmun zungzal mi lakah a ngan bik cu dawtnak a si.

Midang cungah Dawtnak na tuah cu Pathian cungah tuah a si ve. Cucu Pathian bia le Pathain duh ning a si. Cu longah zungzal na hmun ve lai.
 

ATU INUAM

Atu hi atu caan ah na nung, hmailei caan ah na nung lo. Cuca ah tam deuh co lawng i inuamh naa tim ah cun, hmailei caan lengmang na hngak lai i na tong taktak kho lai lo. Tam deuh hmuh le co lawng i inuamh bawh awk a si lo.

Na nun a thlum-alter kho tu ding thil atu na pawngkam ah a tampi ko. Nun a sunlawi nak le a thawt nak na tem khawh nak ca i a herh mi hi atu na pawng ah a tling ko. Khoika hlei ah a um lo.

Thil ṭha deuh le thil pipa deuh ca i thazaang chuah le izuam tu cu a ṭha ko. Mah nih cun pei vawleicung ah thil ṭha cu a chuahpi cu.

Naa lawmhnak le naa nuamhnak kha ahnu ca i iret a hau lo. Cu cu ka or rih lai, kha kha ka hngak rih lai i mah hnu ah cun kaa nuam te lai ti awk zong a um lo. Atu caan hi na ngeih fiangfai mi a si i, na ngeih mual te hi sunhsak i lawmh ding a si.

Cuca ah, atu cu aa nuam kho ding na si rih lo, na tlinh rih lo ti i na lungchung i hlen nak a um mi kha zum hlah. Na tlinh ko. Lawmh awk torlak na ngei ko. Atu na caan le an sining sunhsak le lawmh kha ithim. Zei hlei hngak hlah, a rat lai maw na hngalh a rat lai lo dah? Atu hi ilawm. Atu inuam. --Ralph Marston
 

RUAT HMANH

**A ṭuan nakin a hloh a fawi deuh. Thabat ngai in kum khat chung hmuh mi phaisa cu suimilam pakhat ah hloh dih khawh a si.
** A ei mi nakin a tuantu a ba deuh. A tuantu nakin tlangtlatu a ba deuh.
**A sak nakin a hrawh a fawi deuh. World Trade Center Inn hi a lomi pa hnih dot 110 in an sak veve mi a si; an sak lio ah kum zeizat dik an va rauh hnga, na tein chikkhat te ah a rawk ko.
**Hringmi fa nakin hringtu a ba deuh. Nu le pa tangah i-dor a nuamh ning.
**Thilri a cawtu nakin a sertu a ba deuh. Cuve bantukin a cawtu nakin a zuartu a baa deuh. Tahchunnak thilri zuartu nih Laitlang in Rengkun ah thil a va lak i Laitlang ah an rak phan pi. Thil cawtu nih a va kal hnawh i cini cawi khat a va cawk. Kha cini cawi khat kha thil cawtu nih Rengkun ah va kal hnawh sehlaw phisa zeizat dah a dih hnga.
**Fim a cawng mi nih caan zeizat dik pek in, ruahnak le phaisa tampi dih in a thiamnak a kan chimh i, a ngaitu nih kan hna te long kan va chit piak khi a ngaitu kan hlawk ning.
**A dam lo mi nakin a dam tertu a ba deuh" ti hi tah zeitin dah na ruah? A sullam cu a dam lo mi nih ka dam lo tikah tiah, dam lo cawn a um bal hnga maw. A dam lo mi a bat deuh poh le a dam tertu a lung re a thei deuh chinchin lai tinak a si. Dam tertu nih cun, dam lo caah tiin phaisa tampi dih in kum zeizat dik caan a pek cia cang.—Paw Rua
 

KAI DING

Hmaizarh January 22 zarh cu ICBC bupi tonnak le kum khat chung ca khuakhaan ding a si. Bupi meṭing cu nawlngeihnak sang bik a ngei mi a si. Bupi meṭing i khiah mi cu zei hmanh nih a lonh kho lo. Achia kan khiah ah, aṭha kan khiah ah kan khiah ning in a kal ding a si cang. Cuca ah bupi meṭing cu krifabu a daw mi nih cun kai hrimhrim ding a si. Mah kai a dawn kho tu ding rian dang zei hmanh mah caan ca’h ichiah ding a si lo. Thlacamnak zong a biapi ngaingai. Bupi kan ipalh ah cun zei nih a dawn kho lai lo.
 

BIAKIN LE CAMERA
Ceu Hlun

Pathian cu thlarau a si ca ah thlarau le biatak in an biak awk a si. Pathian biak hi puai a lawh sual nakhnga lo ṭihzah a hau. Pumh lio i hman thlak le video thlak a tam ah cun biakin pumh a vuanlau lai. Puai a lo lai.

Laimi pumhnak ah video thlak a tam chin lengmang. A yhat nak a um ko lai. A herh nak zong a um ko lai. Record tuah a herh zawn ah cun thlak ding zong a si. Asina’n, a herh setset nak a um dah lo ah cun biakin pumhnak i hmaan le video thlak cu krifabu min hmanh in tuah ding a si lo.

Pumh lio i hmaan le video rak thlak nih hin pumh hna a hnawh. Pathian bia le hla kan ruah lio ah, Pathian he kan ichawnh lio ah, Pathian kan lungthin chung i kan kawh lio ah, hmaan thlak le video thlak a um ah cun kan lung a laak. Kan Pathian-biak hna a hnawh. Cuca ah, pumh nak ah hman thlak le video thlak a umter tuk ding a si lo.

Mirang pumh kan zoh tik ah camera iken i video thlak a um lo ti awk a si, kan hmuh tawk ah. Camera an ngeih lo ca’h a si lo. Record ngeih an duh lo ca zong ah a si lo. Pathian biakin an ṭihzah ca’h a si. An Pathian biak hna a hnawh kho tu zei hmanh tuah an duh lo ca’h a si.

A ruam hrimhrim ah, mi pa khat amah nawl lo i hmaan le video va thlak nak nawl kan ngei lo. Thlak kan duh ah cun nawl hal a hau. Hla an sak ah si seh, an laam ah si seh, bia an chim ah si seh, an zuk le an aw record kan duh ah cun chimh cia i nawl hal hmasa ding a si. Hal hmasa lo in mi zuk le mi bia rak record phung a si lo.

Biakin i camera le camcorder iken hi krifabu nih a phih awk a si. Krifa upa nih kham awk a si. Hmaan le video thlak a herh chel a um ah cun krifa upa sin ah nawl hal hmasa ding a si. Nawl hal lo in, mah nuamh nak le mah ca ṭhatnak ah, aho hmanh nih biakin chung ah camera le camcorder an iken awk a si lo. Nawl an hal tik zong ah a ruang reptak a um awk a si; biana ah nau kum khat tlin lawmh ti bantuk ah. Ruang felfai um lo in krifa upa te zong nih an onh awk a si lo.

Biakin chung i hmanthla le videothla duhtawk i an ichawh le an ivai ah hin mi an nor. Mipuum ṭihzah lo a si. Biakin thlazah lo zong a si. Upa pipi nih hman thlak duh ah mipuum yihzah lo in an ivai awk a si lo. Ngakchia zong an nu le an pa nih kil ding a si.

Biakin ṭihzah cu Pathian ṭihzah a si.
 

ICBC Fanaule Cawnpiaknak Thawngthanh

Krismas le Kumthar kar kha sianginkhar a si i, caan lawng hman ṭhat nak ah tiah nithum chung ICBC fanaule cawnpiaknak tuah a si. Fanau 40 le 50 lengmang an kai. Bochan mi Lg. Dawt Ṭha Hlei Par le Vl. Mang Chawn nih an herhpang ca ah zaang an chuah i rian a tluang. Chuncaw le herh dang ca ah tangka rak damh awk kan rak hngal lo, nu le pa zong aho dah thaizing chuncaw a damh kho hna lai tiah rak hal hna awk kan rak hngal lo nain bu hruaitute nih kan fanaule cu pei a biapi bik an si cu an ti i ṭaamhaal in an chia hna lo. Cawnpiaktu zong an irep ngaite. Avoi khat nak hmanh i mahtluk thatho kan si ah cun, “A nuam chin lai kan hmailei kum cu…” an ti. An cawnpiak hna mi atawinak in:

Pu Lal Cung Awi chim mi: Israel Tuanbia:
BC 1900-1200: Abraham Kanaan a phanh le Izip ram i Israel mi san a can le Joshua chan i an chuah ṭhan i Kanaan an kir tiang; cun, nawlbia pa hra.

Pu Ngun Cung Lian: Education
USA siangin kai ning, sibawi ti bantuk an itinh mi cawn khawh nak ca i a herh mi, a herh zat, an tuah awk an ruah awk, an tuah lo awk tehna ngakchia lungtlian khawh awk in le lungthawh awk tlak in a chimh hna.

Pu Lian Cin: Lai Nunphung I
Lai kan pipule i rak tuah tawn mi puai le chunhthah phun 11 kong le Lai bia le hla kong a si bik. Chanthar Thingparsang Aw le Cawpe Aw zong an cawn i an remh khawh. Lai laam zong an cawn pah.

Pu Ceu Hlun: Hawi Komh Ning
Komh na duh mi cu:
1. Mawhchiat hna hlah, soi hna hlah, si hna hlah
2. Thil ṭha an tuah ah lungtakte in lawm hna
3. Anmah duh mi in leem hna
Ka tlaihchan hna seh ti na duh ah cun:
1. Anmah khi va interest hna
2. Merh (smile)
3. An min te in au hna; mah min theih cu a thlum
4. Anmah duh mi thil kong caihpi hna
5. Biapit ter hna
Mah leng ah hin mi va influence ning phun kua le hawikom ṭha sining phun riat a chim.

Pu Kep Ling: Lai Nunphung II
1. Lai inn ruangram, Lai hman thilri kong; ngaknu le tlangval an rak ihelh ning; iṭhitumning kong; ro co ning.

2. Ar hmanh: Pa nih nupi a ṭhit tik ah sunlawipi awk i a thim mi nu cu ar a hmanh. An ium ni ah cun ar nak dotla an thah i a ṭhit mi nupi cu zapi hmai ah a eipi. Mahti i ṭhit mi nupi cu ‘nuu tak’ a si. Mah nupi cu nupi dotla taktak a si. Nupi dang a ngeih ah cun ‘nuu chun’ an si. Ar hmanh mi nupi fa nih ro co a si.
 

A NUAM KHUN,

TUKUM KHRISMAS LE KUMTHAR

Kan Biakinn nih Lai lei Biakinn te ko a lo. Mi tampi nih "Ei...kan khua Biakinn te ko a lo” an ti cio, kan ratnak khua a dang cio ko nain. Cucu Lai Biakinn muithlam a leng i kan thinlung a kan lum ter, kan zaa a long, kan ilunghmuih cio ti a fiang. Kan Biakinnn te cu Mino nih an vun ṭamh ciammam hoi i ka hmet lio i postcard chung long ah ka rak hmuh i, ka uar tuk tawn mi Khrismas far kung cu a tak in ka vun hmuh hoi i ka lung a hun ka hmuih ning cu!

Cu lengah kan fale nih caan an hun hman ciammam hoi i an kan nuamh ter ning, "A la la...tu kum Khrismas reru cu" ka ti. Kumthar kan hun phanh hoi i tar he, mino he, ngakchia he kan vun iteltum cio i kan inuamh ning, Bible ca cang kan vun zuh i kan nun a thar in a vun kan chimh ṭhan cio.

Kan unau hna zuamnak le ipekchanhnak thawng in kan fale taangcheu tete tiang in Lai hla an sa, Lailam an lam ka vun hmuh tikah ilawm lo le Pathian thangṭhat loin ka um kho lo. Ei le din lei kong ah kan upa hna khuakhannak in hnianghrawm phun in kan vun tuah i a zei lei poh in tinvo mi cio lungtho tein kan vun chuahpi cio. A ra kho lo zong nih an thawh ve ṭhiamṭhiam. Cun thawng thanh manh lo mi hna zong nih lunglawm tein an kan hrawmpi i a thawt zia....

Khrismas le Kumthar kan inuamh mi hi a ni lawng i dongh loin hmailei kan Khrifa bu, kan miphun ṭhanchonak le pakhat le pakhat idawt i Pathian he ipehtlaihnak chin ah cang hram ko seh ti hi ka thlacamnak a si.--Rhoda nu

Thawng:

• Mithi: Baltimore khua ah Lalmuanpuii (kum 28) nih hnuk khensar in a kan thihtak. Duh Ceu nu nau fa aMuani cu Aizawl khuasa tawn an si i a va sin a phanh nak kum 2 tluk lawng a ti rih. Tuzarh hi thlaan a tla lai. Ngaihchiat kan ihrawm ve.

• Lai bawhte (thla nga hrawng mi) pa khat cu a nu umlokar ah a pa nih a umh i, a zei dek a ti, zual an ko i, sibawite i an zoh tik ah a thluak ah hma a pu ti a si. A pa cu cozah nih lunghrinh in an kherhlai lengmang i atu hi a nupi le a fale sin hmanh ah um kho rih lo in an tuah chung an ti. Bawhte hawh ning le pomcawi ning zong ah iralrin ngaingai a hau.

• ICBC i aa pum mi pakhat cu a zun nih a pah tuk i, intang ah a va tum. Zunput a hngak mi cu minung pa nga hrawng an si rua. A hngak kho ti lo i Sycamores lei tu ah a va kal i a va zung ta. A ra kir than ahcun phungchim a tanh manh ceu te a si.

• Pi Aung San Suu Kyi cu New York um vawleicung nu bu, Equality Now, nih UN tawlzarel i thim ding ah an chuahpi ve. Cu bu nih cun “Atu tan cu nu nih kan ṭuan ve lai” an ti i vawleicung nu minlang 18 an thim hna. Atu i UN General Secretary a ṭuan lio mi Pu Kofi Anan cu tukum 2006 ah a caan a dih cang lai. Kawlram cu arannak i democracy a fuh nakhnga biatakte i deiret chanh ding in US cozah nih UN Security Council a turh hna i ASEAN hmang in turh an timh.♠

An Ti

Biakin chung a lin tuk e, heat hi chuah hna hlah seh law a ṭha e, angki lum he kan ra ṭung i heat an chuah chinchap ah cun kan hmin deng e tiah pa pawl nih an ti. Nu pawl tu nih cun khua a lum ah hin pei kaw kan ikhek kho i a ṭhat cu e an ti.

Capo

Hawikom nu pa hnih an iton lo nak a sau. An ingai i dawr ah rawl an eiṭi. An maw-fa thawng an ihal.
Maw1: “Kei cu keimah kel ka si ko, ka tong hlei lo.”
Maw2: “Kei cu mi thar ka tong. Soi awk bak a ngei lo. Leek ah le aa leek. Zahan kha dawr ah rawl kan eiṭi i, tlangval kaa i theih ka duh bak mi bia a chim.”
Maw1: “’Ṭhit awk ah ka’n duh’ a’n ti tih?”
Maw2: “’Si hlah, na tangka kha cu chia ko’ a ka ti.”